Çekişmeli Boşanma Davası: Sebepler, Süreç ve Talep Edilebilecek Haklar
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ya da eşlerden birinin kanunda sayılan özel davranışlarda bulunması durumunda, taraflardan birinin mahkemeye başvurmasıyla çekişmeli boşanma davası açılır. Anlaşmalı boşanmadan farklı olarak çekişmeli boşanmada eşler boşanma koşulları konusunda anlaşamamakta; mahkeme, delilleri ve tanıkları değerlendirerek karar vermektedir. Bu yazıda çekişmeli boşanma sebeplerini, dava sürecini ve talep edilebilecek hakları bulacaksınız.
Çekişmeli Boşanma Nedir?
Çekişmeli boşanma; eşlerin boşanma konusunda ya da boşanmanın sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşamadığı durumlarda, taraflardan birinin dava açmasıyla başlayan ve mahkeme kararıyla sonuçlanan boşanma türüdür. Türk Medeni Kanunu'nda boşanma sebepleri özel sebepler ve genel sebepler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Boşanma Sebepleri
Özel Boşanma Sebepleri
Şiddetli Geçimsizlik (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması) Evlilik birliğinin ortak yaşamı sürdürmelerini kendilerinden beklenemez hale getirecek ölçüde sarsılması durumunda her iki eş de boşanma davası açabilir. Türk mahkemelerinde en sık başvurulan boşanma sebebidir.
Aldatma (Zina) Eşlerden birinin evliliğe sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesi, yani cinsel birliktelik yaşaması durumunda diğer eş boşanma davası açabilir. Davayı açma hakkı, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren 6 ay, her hâlükârda gerçekleşmesinden itibaren 5 yıl içinde kullanılmalıdır.
Terk Eşlerden birinin, haklı bir sebep olmaksızın ortak konutu terk etmesi ve en az 6 ay geri dönmemesi ya da ortak konuta dönmesinin engellenmesi durumunda boşanma davası açılabilir.
Şiddet ve Kötü Muamele Fiziksel şiddet (darp, yaralama), psikolojik şiddet (tehdit, baskı, küçük düşürme), ekonomik şiddet veya onur kırıcı davranışlar boşanma sebebi oluşturur.
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Eşin, diğer eşe karşı hayatına kast etmesi ya da pek kötü veya onur kırıcı davranışlarda bulunması özel bir boşanma sebebidir ve bu hâllerde davalı eşin kusuruna bakılmaksızın boşanmaya hükmedilebilir.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Eşin toplum içinde haysiyetsiz bir hayat sürmesi (kumar bağımlılığı, alkol/madde bağımlılığı) ya da yüz kızartıcı suç işlemesi ve bu durumun diğer eş için çekilmez hale gelmesi boşanma sebebidir.
Akıl Hastalığı Eşin, iyileşemeyeceği resmi raporla belgelenen akıl hastalığına sahip olması ve bu durumun evlilik birliğinin devamını diğer eş için çekilmez kılması boşanma sebebi sayılır.
Genel Boşanma Sebebi
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Kanunda özel olarak sayılmayan diğer sebeplerle evlilik birliğinin çekilmez hale gelmesi durumunda bu genel sebebe dayanılabilir. Mahkeme, davacının evlilik birliğinin sarsıldığını ispat etmesini bekler.
Dava Süreci
1. Dilekçenin Hazırlanması ve Mahkemeye Sunulması
Boşanma sebebini, delilleri ve talepleri (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) içeren dilekçe yetkili Aile Mahkemesi'ne sunulur.
2. Duruşma (Ön İnceleme) ve Cevap Dilekçesi Aşaması
Davalı eşe cevap dilekçesi sunma süresi tanınır. Hâkim ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık konularını netleştirir.
3. Delillerin Toplanması, Tanık Dinlenmesi ve Duruşmalar
Tanıklar dinlenir, belgesel deliller incelenir; gerekirse sosyal inceleme raporu alınır.
4. Hüküm ve Sonuçlandırma
Hâkim delilleri değerlendirerek boşanmaya veya davanın reddine karar verir.
Çekişmeli Boşanmada Talep Edilebilecek Haklar
- ✔ Boşanma kararı
- ✔ Velayet ve kişisel ilişki tesisi
- ✔ Nafaka (yoksulluk ve iştirak nafakası)
- ✔ Maddi tazminat
- ✔ Manevi tazminat
- ✔ Mal paylaşımı / mal rejiminin tasfiyesi
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer? Dava; delillerin toplanması, tanık dinlemeleri ve mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte ortalama 1 ila 3 yıl sürmektedir. Karmaşık davalarda bu süre uzayabilir.
Şiddet nedeniyle boşanma davası açmak için ne gerekir? Şiddet olaylarını belgeleyen sağlık raporu, adli tıp raporu veya savcılığa yapılan şikâyet tutanağı temel delillerdir. Tanık ifadeleri de önemli bir ispat aracıdır. Acil durumlarda 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma tedbiri talep edilebilir.
Eşim boşanmak istemiyorsa dava açabilir miyim? Evet. Çekişmeli boşanmada davalı eşin rızası aranmaz. Mahkeme, davacının ileri sürdüğü boşanma sebebini değerlendirerek kararını verir.
Evlilik birliğinin sarsılması ne anlama gelir? Tarafların artık birlikte yaşamalarının kendilerinden beklenemeyeceği ölçüde derin bir geçimsizlik ve uyumsuzluk durumunu ifade eder. Bu sebeple açılan davalarda sarsılmanın varlığını ispat yükü davacıya aittir.
Boşanma davasında hangi deliller kullanılabilir? Tanık beyanları, mesaj ve e-posta yazışmaları, fotoğraf ve video kayıtları, sağlık ve adli tıp raporları, mahkûmiyet kararları, sosyal medya paylaşımları ve diğer yazılı belgeler delil olarak sunulabilir.
Sonuç
Çekişmeli boşanma davası; duygusal açıdan zorlu, hukuki açıdan ise titizlik gerektiren bir süreçtir. Boşanma sebebinin doğru belirlenmesi, delillerin eksiksiz toplanması ve taleplerin hukuka uygun biçimde dile getirilmesi; hem boşanma kararının alınmasını hem de velayet, nafaka ve tazminat gibi sonuçların adil biçimde şekillenmesini doğrudan etkiler. Haklarınızı korumak için deneyimli bir aile hukuku avukatıyla çalışmanızı öneririz.