Velayet Davası ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulması
Boşanma davasının çocuklar açısından en kritik sonucu, velayetin belirlenmesidir. Türk hukukunda velayet kararlarında esas alınan ilke, her zaman çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve gelişim ihtiyaçlarını dikkate alarak en uygun düzenlemeyi belirler.
Velayet Davası Nedir?
Velayet davası; boşanma veya ayrılık kararıyla birlikte ya da bağımsız olarak, çocuğun velayetinin hangi ebeveyne bırakılacağının mahkemece belirlenmesine ilişkin davadır.
Kişisel İlişki Kurulması
Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn, çocukla belirli gün ve saatlerde görüşme hakkını muhafaza eder. Kişisel ilişki kurulması; bu ebeveynin çocukla hangi zamanlarda, ne sıklıkta ve nasıl görüşeceğinin mahkemece düzenlenmesidir. Tatil, bayram ve özel günlerdeki görüşme planları da bu düzenlemenin kapsamında belirlenir.
Mahkemenin Velayet Kararında Değerlendirdiği Unsurlar
- Çocuğun üstün yararı (her kararın merkezinde)
- Çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık durumu
- Her iki ebeveynin yaşam koşulları ve gelir durumu
- Ebeveynlerin çocuğa bakım kapasitesi
- Çocuğun sosyal çevresi ve bulunduğu ortam
- Küçük çocuğun tercihi (belli bir olgunluk yaşından sonra hâkimce dinlenir)
- Gerekirse sosyal inceleme uzmanının raporu
Geçici Düzenlemeler
Dava süreci uzayabileceğinden mahkeme, dava tamamlanmadan önce şu geçici tedbirleri alabilir:
- Geçici velayet kararı
- Geçici kişisel ilişki düzenlemesi
- Geçici iştirak nafakası
Velayet Değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet kararı kesin ve değiştirilemez bir karar değildir. Sonradan çocuğun yararını olumsuz etkileyen koşulların ortaya çıkması ya da mevcut velayetin çocuğun gelişimine zarar vermesi durumunda velayet değişikliği davası açılabilir.
Yetkili Mahkeme
Velayet ve kişisel ilişki davaları Aile Mahkemelerinde görülür. Uyuşmazlığın niteliğine göre somut olay özelinde hukuki değerlendirme yapılır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Boşanmada çocuğun velayeti kime verilir? Çocuğun üstün yararı esas alınarak hâkim takdir hakkını kullanır. Annenin ya da babanın cinsiyeti tek başına belirleyici değildir; ebeveynin çocuğa bakım kapasitesi, yaşam koşulları ve çocukla kurduğu ilişki değerlendirilir.
Babaya velayet ne zaman verilir? Mahkeme; babanın ekonomik durumunun daha güçlü olması, annenin ciddi psikolojik sorunlarının bulunması, çocuğun babayla güçlü bir bağ kurmuş olması ya da annenin çocukla ilgilenmediğinin belgelenmesi gibi durumlarda babaya velayet verebilir.
Velayet değiştirilebilir mi? Evet. Velayetin değiştirilmesi için Aile Mahkemesi'nde yeni bir dava açılması gerekir. Mevcut durumda çocuğun yararını zedeleyen koşulların oluştuğunun ispat edilmesi halinde mahkeme velayeti değiştirebilir.
Velayeti olmayan ebeveyn çocukla hiç görüşemez mi? Hayır. Velayeti bulunmayan ebeveyn, kural olarak mahkemece belirlenen düzen çerçevesinde çocukla düzenli biçimde görüşme hakkına sahiptir. Bu hakkın engellenmesi hukuka aykırıdır.